Tabela przestawna (ang. PivotTable) pozwala błyskawicznie podsumować, pogrupować i przeanalizować duży zbiór danych bez pisania jednej formuły — przeciągając pola myszką. To praktyczny odpowiednik SQL-owego GROUP BY + funkcji agregujących (Blok 19), ale w interfejsie graficznym.
Tabela przestawna składa się z czterech stref, do których przeciągamy kolumny z danych źródłowych:
| Strefa | Rola | Przykład |
|---|---|---|
| Wiersze | Kategorie grupujące dane pionowo | Nazwa klasy |
| Kolumny | Kategorie grupujące dane poziomo | Rok szkolny |
| Wartości | Dane liczbowe do agregacji (suma, średnia, licznik...) | Średnia ocen |
| Filtry | Ograniczenie widocznych danych bez zmiany układu | Tylko semestr I |
1) Zaznacz dane źródłowe (z nagłówkami kolumn) → 2) Wstawianie → Tabela przestawna → 3) Wybierz miejsce docelowe → 4) Przeciągnij pola do odpowiednich stref w panelu "Pola tabeli przestawnej" → 5) Kliknij pole w strefie Wartości, aby zmienić typ agregacji (Suma, Średnia, Licznik...).
Gdy standardowe agregacje (suma, średnia) nie wystarczają, można dodać własne pole obliczeniowe — nową kolumnę wyliczaną formułą operującą na innych polach tabeli przestawnej.
Tabelę przestawną można natychmiast zwizualizować jako wykres przestawny (Analiza → Wykres przestawny), który automatycznie aktualizuje się, gdy zmieniamy filtry lub przestawiamy pola — świetne narzędzie do prezentacji wyników na radzie pedagogicznej czy w raporcie.
Dane liczbowe lub daty można pogrupować w przedziały bezpośrednio w tabeli przestawnej (prawy klik na wartość → Grupuj), np. oceny w przedziałach 1–2, 3–4, 5–6, albo daty urodzenia pogrupowane po miesiącach — bez modyfikowania danych źródłowych.
Mając tabelę danych: Uczeń, Klasa, Przedmiot, Ocena, zbuduj tabelę przestawną pokazującą średnią ocenę dla każdej klasy (w wierszach) z rozbiciem na przedmioty (w kolumnach).
Mając dane o obecności uczniów (Uczeń, Data, Obecność: TAK/NIE), zbuduj tabelę przestawną zliczającą liczbę nieobecności każdego ucznia, a następnie dodaj pole obliczeniowe wyliczające procentową frekwencję.
W polu Wartości ustaw agregację "Licznik" dla kolumny Obecność, przefiltrowaną warunkiem "NIE". Frekwencję (%) najłatwiej policzyć poza tabelą przestawną, dzieląc liczbę obecności przez łączną liczbę dni — albo jako pole obliczeniowe, jeśli dane źródłowe mają odpowiednią strukturę (kolumna z wartością 1/0 zamiast tekstu TAK/NIE ułatwia SUMĘ).
1. Do której strefy tabeli przestawnej przeciąga się dane liczbowe podlegające agregacji (np. sumowaniu)?
2. Co pozwala zrobić pole obliczeniowe w tabeli przestawnej?
3. Co dzieje się z wykresem przestawnym, gdy zmienimy filtr w powiązanej tabeli przestawnej?