BLOK 22 · 2 godz. Excel JEŻELI Adresowanie

Excel 1: funkcje logiczne i adresowanie

Informatyka Rozszerzona · Klasa 4 · Semestr II · Blok 22/30

1. Adresowanie względne i bezwzględne

To jeden z najważniejszych, a zarazem najczęściej mylonych mechanizmów Excela. Decyduje o tym, czy odwołanie do komórki zmienia się, czy pozostaje stałe po skopiowaniu formuły do innych komórek.

Zapis	Nazwa	Zachowanie przy kopiowaniu
A1	Względne	Zmienia się i wiersz, i kolumna
$A1	Mieszane (kolumna stała)	Kolumna A pozostaje stała, wiersz się zmienia
A$1	Mieszane (wiersz stały)	Wiersz 1 pozostaje stały, kolumna się zmienia
$A$1	Bezwzględne	Nic się nie zmienia — zawsze wskazuje A1

Klasyczny przykład zastosowania

Tabela cen w różnych walutach: kurs wymiany w komórce $B$1 (stały punkt odniesienia), a cena w kolejnych wierszach A2, A3... (zmienna). Formuła =A2*$B$1 skopiowana w dół poprawnie przemnoży każdą cenę przez ten sam, stały kurs.

2. Funkcja JEŻELI

Podstawowa funkcja logiczna: sprawdza warunek i zwraca jedną z dwóch wartości w zależności od tego, czy warunek jest spełniony.

=JEŻELI(B2>=3, "Zaliczone", "Niezaliczone")

// odpowiednik angielski: =IF(B2>=3, "Passed", "Failed")

Zagnieżdżanie JEŻELI

=JEŻELI(B2>=5, "Celujący",
   JEŻELI(B2>=4, "Bardzo dobry",
   JEŻELI(B2>=3, "Dobry",
   "Wymaga poprawy")))

3. ORAZ, LUB — łączenie warunków

// uczeń zdał, jeśli ocena >= 3 ORAZ frekwencja >= 80%
=JEŻELI(ORAZ(B2>=3, C2>=80%), "Zdał", "Nie zdał")

// stypendium, jeśli średnia >= 5.0 LUB udział w olimpiadzie = "TAK"
=JEŻELI(LUB(D2>=5, E2="TAK"), "Kwalifikuje się", "Nie kwalifikuje się")

4. WARUNKI — nowoczesna alternatywa dla zagnieżdżonych JEŻELI

Zamiast wielokrotnie zagnieżdżać JEŻELI (co szybko robi się nieczytelne), nowsze wersje Excela oferują funkcję WARUNKI, sprawdzającą listę warunków po kolei.

=WARUNKI(
    B2>=5, "Celujący",
    B2>=4, "Bardzo dobry",
    B2>=3, "Dobry",
    PRAWDA, "Wymaga poprawy"
)

Ostatni warunek PRAWDA działa jak "w przeciwnym razie" — zapewnia wartość domyślną, gdy żaden wcześniejszy warunek nie został spełniony.

5. Ćwiczenia praktyczne

Ćwiczenie 1 — arkusz ocen z adresowaniem

Mając kolumnę A z ocenami cząstkowymi i stałą wagę w komórce $B$1, napisz formułę obliczającą ocenę ważoną w kolumnie C, którą można poprawnie skopiować do wszystkich wierszy.

W komórce C2: =A2*$B$1 — po skopiowaniu w dół do C3, C4 itd. odwołanie do A zmienia się (A3, A4...), a odwołanie do B1 pozostaje stałe.

Ćwiczenie 2 — klasyfikacja uczniów

Zbuduj formułę WARUNKI, która na podstawie średniej w kolumnie B przypisze status: "Wyróżnienie" (≥5.0), "Promocja" (≥3.0), "Zagrożenie" (<3.0).

Sprawdź wiedzę

1. Co oznacza zapis $A$1 w formule Excela?

Adresowanie względne — wszystko się zmienia przy kopiowaniu Adresowanie bezwzględne — nic się nie zmienia przy kopiowaniu Błąd składniowy

2. Jaka jest różnica między funkcjami ORAZ i LUB?

ORAZ wymaga spełnienia wszystkich warunków, LUB — co najmniej jednego To są synonimy tej samej funkcji LUB działa tylko na liczbach

3. Jaką rolę pełni warunek PRAWDA na końcu listy w funkcji WARUNKI?

Powoduje błąd formuły Działa jak domyślna wartość, gdy żaden wcześniejszy warunek nie jest spełniony Sprawdza, czy komórka jest pusta

Podsumowanie bloku

Rozumiem różnicę między adresowaniem względnym, mieszanym i bezwzględnym.
Potrafię zbudować formułę z funkcją JEŻELI, w tym zagnieżdżoną.
Potrafię łączyć warunki za pomocą funkcji ORAZ i LUB.
Potrafię zastąpić zagnieżdżone JEŻELI czytelniejszą funkcją WARUNKI.

← Blok 21: Import/eksport danych Blok 23: Excel — funkcje wyszukiwania →