BLOK 19 · 2 godz. SQL Agregacja GROUP BY

SQL: funkcje agregujące, GROUP BY, HAVING

Informatyka Rozszerzona · Klasa 4 · Semestr II · Blok 19/30

1. Funkcje agregujące

Funkcje agregujące wykonują obliczenia na zbiorze wierszy i zwracają pojedynczą wartość podsumowującą. To podstawa raportów i zestawień statystycznych w SQL.

Funkcja	Działanie
COUNT(*)	Liczba wierszy
SUM(kolumna)	Suma wartości w kolumnie
AVG(kolumna)	Średnia arytmetyczna
MIN(kolumna) / MAX(kolumna)	Wartość minimalna / maksymalna

SELECT COUNT(*) AS liczba_uczniow, AVG(ocena) AS srednia_klasy
FROM Oceny
WHERE id_klasy = 10;

2. GROUP BY — grupowanie wierszy

GROUP BY dzieli wiersze na grupy według wartości wskazanej kolumny, a funkcja agregująca liczona jest osobno dla każdej grupy, a nie dla całej tabeli naraz.

SELECT id_klasy, AVG(ocena) AS srednia
FROM Oceny
GROUP BY id_klasy;

-- wynik: jedna średnia dla KAŻDEJ klasy osobno, nie jedna globalna średnia
-- id_klasy | srednia
-- 10       | 4.2
-- 20       | 3.8

Częsty błąd

W klauzuli SELECT przy użyciu GROUP BY można umieścić tylko kolumny, po których grupujemy, oraz funkcje agregujące. Dodanie kolumny "surowej" (np. imie) bez ujęcia jej w GROUP BY spowoduje błąd lub niezdefiniowane zachowanie w wielu silnikach baz danych.

3. HAVING — filtrowanie grup

Klauzula WHERE filtruje pojedyncze wiersze przed grupowaniem. Klauzula HAVING filtruje całe grupy po agregacji — bo nie można napisać WHERE AVG(ocena) > 4, gdyż w momencie sprawdzania WHERE agregacja jeszcze nie istnieje.

SELECT id_klasy, AVG(ocena) AS srednia
FROM Oceny
GROUP BY id_klasy
HAVING AVG(ocena) > 4.0;

-- pokazuje tylko te klasy, których ŚREDNIA przekracza 4.0

Klauzula	Filtruje	Kiedy działa
WHERE	Pojedyncze wiersze	Przed agregacją / grupowaniem
HAVING	Całe grupy	Po agregacji / grupowaniu

4. Łączenie WHERE, GROUP BY i HAVING

SELECT id_klasy, COUNT(*) AS liczba_ocen, AVG(ocena) AS srednia
FROM Oceny
WHERE rok_szkolny = 2026        -- filtr wierszy PRZED grupowaniem
GROUP BY id_klasy                -- grupowanie
HAVING COUNT(*) >= 10           -- filtr grup PO agregacji
ORDER BY srednia DESC;           -- sortowanie wyniku

5. Ćwiczenia praktyczne

Ćwiczenie 1 — ranking klas

Napisz zapytanie zwracające nazwę klasy i jej średnią ocen, posortowane malejąco według średniej, ale tylko dla klas, w których jest co najmniej 15 uczniów.

SELECT Klasy.nazwa, AVG(Oceny.ocena) AS srednia
FROM Oceny
JOIN Klasy ON Oceny.id_klasy = Klasy.id_klasy
GROUP BY Klasy.nazwa
HAVING COUNT(DISTINCT Oceny.id_ucznia) >= 15
ORDER BY srednia DESC;

Ćwiczenie 2 — najaktywniejszy przedmiot

Mając tabelę Oceny z kolumną id_przedmiotu, napisz zapytanie znajdujące przedmiot, z którego wystawiono najwięcej ocen (użyj COUNT, GROUP BY i ORDER BY z LIMIT 1).

Sprawdź wiedzę

1. Jaka jest różnica między WHERE a HAVING?

Nie ma różnicy, to synonimy WHERE filtruje wiersze przed grupowaniem, HAVING filtruje grupy po agregacji HAVING jest szybsze od WHERE

2. Co robi GROUP BY?

Sortuje wyniki alfabetycznie Dzieli wiersze na grupy, dla których osobno liczone są funkcje agregujące Usuwa duplikaty z wyniku

3. Które kolumny (poza funkcjami agregującymi) można bezpiecznie umieścić w SELECT przy użyciu GROUP BY?

Dowolne kolumny z tabeli Tylko te, po których grupujemy Żadne — trzeba użyć wyłącznie funkcji agregujących

Podsumowanie bloku

Znam i potrafię zastosować podstawowe funkcje agregujące (COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX).
Potrafię pogrupować wyniki zapytania SQL za pomocą GROUP BY.
Rozumiem różnicę między WHERE a HAVING i wiem, kiedy stosować którą klauzulę.
Potrafię napisać zapytanie łączące WHERE, GROUP BY, HAVING i ORDER BY.

← Blok 18: SQL JOIN Blok 20: Podzapytania i daty →