INSERT · UPDATE · DELETE · Transakcje

📘

Sekcja 01

Teoria — kluczowe polecenia

INSERT INTO

Dodaje nowy rekord do tabeli. Wskazujesz kolumny i wartości — muszą pasować typem. Można wstawić wiele wierszy jednym poleceniem przez podanie wielu krotek VALUES.

UPDATE ... SET ... WHERE

Zmienia wartości w istniejących rekordach. ZAWSZE używaj WHERE — bez niego zmodyfikujesz WSZYSTKIE wiersze w tabeli!

DELETE FROM ... WHERE

Usuwa rekordy spełniające warunek. Bez WHERE usuniesz całą zawartość tabeli. Operacja jest nieodwracalna bez transakcji.

Transakcje: START · COMMIT · ROLLBACK

Grupują kilka operacji w jeden blok. COMMIT zatwierdza i utrwala zmiany. ROLLBACK cofa wszystkie operacje do punktu startu.

ON DELETE CASCADE

Opcja klucza obcego — po usunięciu rekordu nadrzędnego, powiązane rekordy podrzędne znikają automatycznie. Używaj świadomie!

⚡

Sekcja 02

Porównanie poleceń DML

INSERT

Dodaje nowe wiersze

INSERT INTO t (kol) VALUES (val)

UPDATE

Zmienia istniejące wiersze

UPDATE t SET kol=val WHERE warunek

DELETE

Usuwa wiersze z tabeli

DELETE FROM t WHERE warunek

SELECT

Odczytuje dane (tylko odczyt)

SELECT kol FROM t WHERE warunek

🔄

Sekcja 03

Cykl życia transakcji

START TRANSACTION

Otwiera blok

→

INSERT / UPDATE / DELETE

Operacje na danych

→

COMMIT

Zatwierdza na stałe

lub

ROLLBACK

Cofa wszystko

🎮

Sekcja 04

Baza danych: GameVault

Ta sama baza GameVault co w module 19. Jeśli nie masz jej jeszcze, wklej skrypt inicjujący z poprzedniej lekcji.

🧑 gracze

gracz_idINT PK

nickVARCHAR

emailVARCHAR

krajVARCHAR

🎮 gry

gra_idINT PK

tytulVARCHAR

gatunekVARCHAR

cenaDECIMAL

wydawca_idFK

🛒 zakupy

zakup_idINT PK

gracz_idFK

gra_idFK

data_zakupuDATE

cena_zakupuDECIMAL

🏢 wydawcy

wydawca_idINT PK

nazwaVARCHAR

krajVARCHAR

⌨️

Sekcja 05

Ćwiczenia krok po kroku

INSERT — dodawanie nowych graczy

INSERT INTO ▶

ZADANIE
Dodaj nowego gracza „CyberKing" z Polski. Następnie dodaj trzech graczy jednym poleceniem INSERT.

SQL

-- Dodanie jednego gracza
INSERT INTO gracze (nick, email, kraj)
VALUES ('CyberKing', 'king@gm.pl', 'PL');

-- Dodanie wielu graczy jednym INSERT
INSERT INTO gracze (nick, email, kraj) VALUES
    ('GhostRider', 'ghost@gm.us', 'US'),
    ('StarCraft99', 'star@gm.de', 'DE'),
    ('LagMaster',  'lag@gm.pl',  'PL');

-- Sprawdzenie
SELECT * FROM gracze;

💡 Nie podajemy gracz_id — jest AUTO_INCREMENT, baza nada go automatycznie.

UPDATE — zmiana cen i danych graczy

UPDATE · WHERE ▶

ZADANIE
Zmień nick gracza o gracz_id = 1 na „ShadowWolf_PL". Następnie podnieś ceny wszystkich gier RPG o 10%.

⚠️ Zawsze sprawdź najpierw SELECT — upewnij się, że WHERE trafia dokładnie w te rekordy, które chcesz zmienić!

SQL

-- Najpierw sprawdź co zmieniasz
SELECT gracz_id, nick FROM gracze WHERE gracz_id = 1;

-- Zmiana nicka konkretnego gracza
UPDATE gracze
SET    nick = 'ShadowWolf_PL'
WHERE  gracz_id = 1;

-- Podwyżka cen wszystkich gier RPG o 10%
UPDATE gry
SET    cena = cena * 1.10
WHERE  gatunek = 'RPG';

-- Sprawdzenie
SELECT tytul, cena FROM gry WHERE gatunek = 'RPG';

DELETE — usuwanie z podzapytaniem

DELETE · Subquery ▶

ZADANIE
Usuń wszystkich graczy z Niemiec (DE), którzy nie mają żadnych zakupów — "nieaktywnych" użytkowników.

⚠️ DELETE jest nieodwracalny bez transakcji! Zawsze najpierw wykonaj SELECT z tym samym WHERE.

SQL

-- Krok 1: Sprawdź co usuniesz (nigdy nie pomijaj!)
SELECT gracz_id, nick, kraj
FROM   gracze
WHERE  kraj = 'DE'
  AND  gracz_id NOT IN (
      SELECT gracz_id FROM zakupy
  );

-- Krok 2: Dopiero teraz usuń
DELETE FROM gracze
WHERE  kraj = 'DE'
  AND  gracz_id NOT IN (
      SELECT gracz_id FROM zakupy
  );

💡 Gracze z zakupami zostają — klucz obcy i tak by nie pozwolił ich usunąć bez CASCADE.

Transakcja z COMMIT — bezpieczny zakup

START TRANSACTION · COMMIT ▶

ZADANIE
W jednej transakcji: dodaj zakup gry „Portal 2" przez gracza „NeonByte" i zaktualizuj jego email. Jeśli wszystko się powiedzie — zatwierdź.

SQL

START TRANSACTION;

-- 1. Nowy zakup gry Portal 2 przez NeonByte
INSERT INTO zakupy (gracz_id, gra_id, data_zakupu, cena_zakupu)
VALUES (
    (SELECT gracz_id FROM gracze WHERE nick = 'NeonByte'),
    (SELECT gra_id   FROM gry    WHERE tytul = 'Portal 2'),
    CURRENT_DATE,
    39.99
);

-- 2. Aktualizacja emaila
UPDATE gracze
SET    email = 'neonbyte_new@gm.us'
WHERE  nick  = 'NeonByte';

-- Wszystko OK — zatwierdzamy
COMMIT;

Transakcja z ROLLBACK — cofanie błędu

START TRANSACTION · ROLLBACK ▶

ZADANIE
Zmień tymczasowo ceny wszystkich gier na 0 zł — a potem cofnij zmiany przez ROLLBACK. Udowodnij SELECT-em, że dane wróciły.

SQL

-- Stan przed zmianą
SELECT tytul, cena FROM gry;

START TRANSACTION;

-- "Błąd" — zerujemy wszystkie ceny
UPDATE gry SET cena = 0.00;

-- Wygląda źle...
SELECT tytul, cena FROM gry;

-- Cofamy wszystko!
ROLLBACK;

-- Ceny wróciły
SELECT tytul, cena FROM gry;

💡 ROLLBACK działa tylko przed COMMIT. Po zatwierdzeniu zmiany są trwałe — nie da się ich cofnąć przez ROLLBACK!

ON DELETE CASCADE — automatyczne usuwanie

FOREIGN KEY · CASCADE ▶

ZADANIE
Odtwórz tabelę zakupy z opcją ON DELETE CASCADE. Usuń gracza — sprawdź, że jego zakupy zniknęły automatycznie.

SQL

DROP TABLE IF EXISTS zakupy;

CREATE TABLE zakupy (
    zakup_id    INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
    gracz_id    INT,
    gra_id      INT,
    data_zakupu DATE,
    cena_zakupu DECIMAL(7,2),
    FOREIGN KEY (gracz_id) REFERENCES gracze(gracz_id)
        ON DELETE CASCADE,
    FOREIGN KEY (gra_id) REFERENCES gry(gra_id)
);

-- Dodaj testowy zakup dla gracza_id=2
INSERT INTO zakupy (gracz_id, gra_id, data_zakupu, cena_zakupu)
VALUES (2, 2, '2024-12-01', 149.99);

-- Zakupy przed usunięciem
SELECT * FROM zakupy;

-- Usuń gracza — zakupy znikają automatycznie
DELETE FROM gracze WHERE gracz_id = 2;

-- Zakupów gracza 2 już nie ma
SELECT * FROM zakupy;

⚠️ ON DELETE CASCADE usuwa dane automatycznie i nieodwracalnie — stosuj świadomie!

🚀

Sekcja 06

Zadanie projektowe

● INF.03 · PROJEKT KOŃCOWY

Operacje na danych GameVault

Wykonaj poniższe operacje na bazie GameVault. Każde polecenie opatrz komentarzem SQL (--). Zapisz do pliku .sql.

01Dodaj nową grę „Witcher 4" wydawcy CD Projekt, gatunek RPG, cena 249.99. Użyj podzapytania do pobrania wydawca_id.
02Zaktualizuj ceny wszystkich gier wydawcy „IndieSoft" — obniż o 20%. Sprawdź wynik SELECT-em.
03Usuń zakupy starsze niż 2024-12-31. Najpierw wyświetl je SELECT-em, potem usuń.
04W jednej transakcji: dodaj nowego gracza „TestUser" i natychmiast dodaj mu zakup gry „Portal 2". Zatwierdź przez COMMIT.
05Powtórz zadanie 04, ale zakończ ROLLBACK zamiast COMMIT. Udowodnij SELECT-em, że gracz nie został dodany.

🧠

Sekcja 07

Quiz — sprawdź wiedzę

Q1Co się stanie, jeśli wykonasz UPDATE bez klauzuli WHERE?

AZapytanie zwróci błąd składniowy

BZostaną zaktualizowane WSZYSTKIE rekordy w tabeli

CNie wykona żadnej operacji

DZaktualizuje tylko pierwszy rekord

Q2Czym różni się COMMIT od ROLLBACK?

ACOMMIT cofa zmiany, ROLLBACK je zatwierdza

BCOMMIT zapisuje i zatwierdza zmiany, ROLLBACK cofa wszystkie operacje w transakcji

CSą identyczne — oba kończą transakcję

DROLLBACK usuwa tabelę, COMMIT ją tworzy

Q3Do czego służy ON DELETE CASCADE?

AAutomatycznie usuwa powiązane rekordy w tabeli podrzędnej po usunięciu rekordu nadrzędnego

BBlokuje możliwość usunięcia rekordu z powiązaniami

CKopiuje rekord do tabeli archiwalnej przed usunięciem

DWymaga ręcznego potwierdzenia przed usunięciem

Q4Czy po wykonaniu COMMIT można użyć ROLLBACK, aby cofnąć zmiany?

ATak — ROLLBACK zawsze cofa ostatnią operację

BNie — po COMMIT zmiany są trwałe i nie można ich cofnąć przez ROLLBACK

CTak — ale tylko w ciągu 5 minut

DZależy od wersji MySQL

Q5Jak dodać wiele wierszy jednym poleceniem INSERT?

AUżyć pętli FOR w SQL

BINSERT INTO tabela VALUES (...), (...), (...)

CUżyć MULTI INSERT z oddzielnym zapytaniem

DNie można — tylko jeden wiersz na INSERT

0/5

✅

Sekcja 08

Checklista umiejętności

Postęp0 / 8

Dodaję rekordy przez INSERT (pojedyncze i wiele)

Aktualizuję dane z warunkiem WHERE w UPDATE

Używam UPDATE z podzapytaniem

Bezpiecznie usuwam rekordy przez DELETE + WHERE

Stosuję transakcje: START, COMMIT, ROLLBACK

Wiem kiedy użyć COMMIT, a kiedy ROLLBACK

Konfiguruję ON DELETE CASCADE w kluczu obcym

Zawsze sprawdzam SELECT-em przed UPDATE/DELETE